المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

813

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

چون در آيه آمده است : « وَ لا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ » ؛ « او ذبيحه‌هايى كه نام خدا بر آنان ذكر نشده است ، نخوريد » ، چون آنان عارف به خدا نيستند و موصوف به شرك هستند . در آيهء قرآن آمده است : « وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ » تا آنكه مىفرمايد : « سُبْحانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ « 1 » » و چون آنان وقتى نام خدا را ذكر مىكنند ، معتقد هستند كه او شريعت حضرت موسى ( عليه السّلام ) را جاويدان ساخته است و خدا پدر عيسى ( عليه السّلام ) است و او پيامبر خدا محمّد ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را به رسالت مبعوث نساخته است . پرسش و پاسخ : اگر سؤال شود كه قول خداوند متعال جايى كه مىفرمايد : « وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » تا پايان آن ، عام است « وَ لا تَأْكُلُوا » نيز عام است ، پس آيا تخصيص عام ، با عامّ خويشتن ، بهتر از عكس آن نيست ؟ در پاسخ مىگوييم : در تخصيص عامّ شما محذورى نيست ، امّا در تخصيص عامّ ما ، محذورى نهفته است و آن خوردن چيزى است كه نام خدا بر آن ذكر نشده است و باز گفتيم بر وجوب ناميدن نام خدا به هنگام ارسال ابزار صيد و به هنگام ذبيحه دليل آورديم و هر كسى كه آن را عمدا ترك نمايد ، ذبيحه‌اش حلال نمىشود و هر كسى كه معتقد به اين قول است ، قائل به تحريم ذبيحه‌هاى اهل كتاب گرديده است و قول خداوند متعال « وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » مخصوص است اگر قائل به اوّلى گرديم و قائل به دوّمى نشويم ، پاره نمودن اجماع پيش مىآيد . اين خلاصهء تقرير هر دو قولى است كه دو گروه گفته‌اند ولى در كلام اصحاب سخنى است و اشكال تقرير آن سخن اين است كه حبوبات و چيزهاى ديگر از جامدات ، در « طيّبات » داخل است كه در آيه آمده است : « الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ » و عطف خاصّ بر عام ، تصريح اهل بلاغت مىباشد كه مگر به جهت خصوصيّت و نكته يا فضيلتى همانند عطف جبرئيل و ميكائيل بر عموم فرشتگان و ملائكه است كه خصوصيّتى در آن دو فرشته مىباشد ، در ديگر موارد جايز نيست ، ولى در اينجا كدام نكته است كه اقتضاى اخراج و عطف را ايجاب كرده باشد ، بلى نكته متوجّه گفتار خصم است ، به اين ترتيب كه وقتى او را ذكر نكرد كه خوردن ذبيحه بدون ذكر نام خدا حرام است ، و اهل كتاب نيز مشرك هستند و آنان اهل اسلام را تكفير مىنمايند و آنان خود اهل خبائث مىباشند .

--> ( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 121 .